Mikrokwazar IGR J-17091-3624 – symulacje niestabilnego dysku akrecyjnego


 

Mikrokwazar IGR-J-17091-3624 jest obiektem emitującym cykliczne rozbłyski w widmie rentgenowskim. Rozbłyski te mają okres między 5 a 70 sekund. Poniższy rysunek przedstawia krzywą blasku tego obiektu (dane z satelity RXTE, redukcja: Wojtek Kowalski).

IGRJ17091

 

Korzystając z własnego kodu hydrodynamicznego GLADIS (GLobal Accretion Disk InStability) stworzyliśmy model symululący zachowanie dysku akrecyjnego wokół mikrokwazara IGR-J-17091. Kod GLADIS to 1,5 – wymiarowy kod hydrodynamiczny modelujący cienki alfa-dysk, w którym dyssypacja energii jest proporcjonalna do ciśnienia całkowitego (z uwzględnieniem ciśnienia promieniowania). Keplerowski, cienki dysk akrecyjny orbituje wokół obiektu centralnego (czarnej dziury), oddziałującego z materią pseudonewtonowskim potencjałem Paczyńskiego-Wiity.

Prad_instab

Na powyższym rysunku oraz w formie animacji przedstawiamy zmiany temperatury i gęstości dysku podczas rozbłysków. Konturem oznaczono profil dysku w skali logarytmicznej, we współrzędnych r-z. Odległości są wyrażone w promieniach Schwarzschilda. Symulacje przeprowadzono, zakładając masę obiektu centralnego (czarnej dziury) równą 6 masom słońca, tempo akrecji 0.1 tempa akrecji Eddingtona, parametr lepkości alfa na poziomie 0.1 oraz współczynnik wiatru równy 15. Ten ostatni jest wydajnym mechanizmem umożliwiającym odebranie części energii z dysku, co z kolei powoduje wyregulowanie amplitudy oscylacji termicznych wywołanych niestabilnością. Oscylacje te przekładają sie na cykliczne zmiany jasności źródła, widoczne w rentgenowskich krzywych zmiany blasku mikrokwazara. Obecność wiatru jest potwierdzona przez obserwacje spektroskopowe źródła IGR J17091. Kliknij na obrazek, aby zobaczyć jak oscylują wewnętrzne obszary dysku akrecyjnego (Symulacje kodem GLADIS. Autor: Mikołaj Grzędzielski).


by with no comments yet.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>